[Jakko] ARVN M113

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Ik ben van plan een zwaar beschadigde M113 te gaan bouwen, maar zit nog te wachten op het model dat ik daarvoor besteld heb.
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Ik heb het model nog niet binnen, maar na er wat meer over nagedacht te hebben vind ik het eigenlijk nogal verspilling om een model in stukken te hakken voor wat ik in gedachten heb:—

M113s.jpeg

Dit is een uitsnede uit een foto die op bladzijdes 44–45 van Vietnam Tracks door Simon Dunstan (Osprey, 1982) staat. In de hele foto zijn drie totaal verwoeste M113s te zien, maar de voorste is wat ik van plan ben te gaan maken, en wat er over is van deze M113 moet zonder al te veel moeite te maken zijn uit plastic plaat en m’n M113-onderdelendoos. Ter illustratie: daar zit onder meer het volgende in:

IMG_5647.jpeg

Na er nu net eens even in rondgeneusd te hebben, denk ik dat ik wel genoeg restonderdelen heb voor de incidentele details die nodig gaan zijn voor een volledig uit elkaar geblazen M113.
 

Alex van de Wetering

FOC-begeleider
Lid van de TWENOT
Jakko,

Ik ben heel benieuwd wat je van de inhoud van de onderdelendoos gaat maken! Dit is inderdaad wel een grappige aanpak.....je kan inderdaad voor deze FOC wat maken van een incomplete kit....of onderdelen uit de rommeldoos!
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Om eerlijk te zijn: ik ook. Meer dan de romp is het niet écht meer, dus het plan is nu om de basisvorm van de M113 uit plasticplaat te maken aan de hand van de romp van de M113 die ik besteld heb voor dit idee maar niet meer wil gebruiken. Dat moet niet al te moeilijk zijn, want — laten we eerlijk zijn — het is een M113 :) (Of iemand moet een romp van Tamiya, Italeri, Academy of een ander merk voor me overhebben, natuurlijk, maar dat lijkt me eigenlijk een beetje onwaarschijnlijk.) Het voornaamste probleem dat ik heb is dat ik me afvraag wat er met de vloer gebeurd is, want dat kan ik niet uit de foto halen.
 

Peter Stoof

Lid van de TWENOT
Mooie uitdaging Jakko,

Ben benieuwd wat je met de vloer gaat doen, zal niet mee vallen.
Hopen dat iemand er een over heeft, ik niet helaas, en anders, veel succes,

Peter.
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Ik heb zelf nog een vloer van een Italeri M113, maar bedankt voor het aanbod :) Wat ik hierboven echter bedoelde is dat ik me afvraag hoe de vloer van zo’n wrak eruit gezien moet hebben, want de explosie heeft het hele voertuig uit elkaar getrokken en de torsiestaven steken omhoog, dus waar zijn de vloerplaten gebleven? De bodem van de romp zal wel op de grond liggen, met een deuk erin, maar wat is er gebeurd met de platen die boven de torsiestaven lagen? Ik vermoed ook zwaar gedeukt waar de explosie plaatsvond en dan allemaal van de bodemplaat afgeketst …?
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Anderhalve maand later, misschien moet ik hier ook echt eens aan beginnen :)

M’n eerste gedachte was dus om een M113-model in stukken te zagen. Hiervoor had ik deze gekocht:

4480FAEE-C478-4584-BF97-492910248078.jpeg

Vooral omdat de M113 van AFV Club de beste is die je tegenwoordig kunt kopen, voor zover ik weet, en omdat de torsiestaven erbij zitten. Maar zoals gezegd kwam ik al snel tot inkeer, want je hebt wel héél erg weinig van het model nodig voor wat ik in gedachten heb, en dan is het voornamelijk verspilling van een goede bouwdoos.

Daarom over een andere boeg: gewoon de romp zelf bouwen. Het is een M113 dus moeilijk kan dat niet zijn. Ik ben begonnen met de zijkanten en voorplaat te tekenen in Adobe Illustrator, gebaseerd op de AFV Club schilderinstructies (die heb ik gescand en dan gewoon overgetrokken) en de voorplaat en romp van het model (opgemeten en nagetekend). Na uitprinten had ik dit:

B8946958-BCA6-4DEA-8B4A-D3621FA0FB35.jpeg

Je kunt dit natuurlijk ook met potlood en liniaal doen, maar in een tekenprogramma op de computer is het veel eenvoudiger als je meerdere identieke delen moet hebben: je tekent er eentje en kopieert hem dan gewoon zo vaak als nodig. Liefst zet je ze ook tegen elkaar aan, zodat er minder snedes nodig zijn, maar voor de grote zijkanten heb ik dat niet gedaan omdat ik dan de voorkanten in een hoek naar elkaar toe zou hebben lopen, en dat vind ik niet zo makkelijk om uit te snijden als wanneer je er helemaal langs kunt.

Ik heb die dan grof uitgesneden uit het papier en dat op plastic plaat geplakt met houtlijm:

FED2A1FB-62C4-4861-B54B-16C4C5171D85.jpeg

Wanneer de lijm droog is kan ik de onderdelen eenvoudig uitsnijden en het papier weer weghalen, omdat de houtlijm slecht aan het plastic plakt, maar toch net goed genoeg hiervoor. Ik heb twee verschillende diktes plastic gebruikt omdat op de echte M113 de voorkant en de zijkanten achter het loopwerk respectievelijk 38 en 32 mm dik zijn, dus in 1:35 zeg maar 1 mm, maar de grote zijplaten zijn 44 mm, wat op schaal ongeveer 1,25 mm is. Ik heb geen plaat van die dikte, maar door 0,75 mm te pakken kan ik dat daarna op een stuk 0,5 mm plaat lijmen om toch de juiste dikte te krijgen.

Uitsnijden met een scherp mes en een stalen liniaal levert dan dit op:

062830E0-0C6A-4789-ABE6-03C45BBCEAD6.jpeg

Het papier is op plekken gescheurd omdat het nog net te nat was van de lijm, maar dat geeft niet: zolang je de liniaal maar goed op het papier gedrukt houdt, zal de snede op de juiste plek zitten. Zoals altijd met plastic plaat snijden moet je dit niet in één keer willen doen: veel beter is het om er in een aantal keer snijden doorheen te gaan. Leg de liniaal altijd op het deel dat je wilt houden, niet op het restmateriaal eromheen: op deze manier snijd je (als het goed is) nooit per ongeluk in het deel dat je nodig hebt, mocht je uitschieten, en hier houd je het opgelijmde papier beter vast, zodat het niet zal schuiven.

Let ook op dat ik de meeste ronde stukken niet rond gesneden heb, maar recht. Ik kan ze nu bijsnijden of -vijlen tot aan de getekende lijn. Achteraf bezien had ik streepjes moeten zetten waar de ronde stukken beginnen en eindigen, maar ik bedacht pas tijdens het snijden dat dit de slimmere manier is om het te doen :)

De meeste van de andere onderdelen zullen uit m’n M113-onderdelendoos komen. Als ik die opendoe, ziet hij er zo uit:

5680B105-669A-4DD8-9CF7-4BA33924841A.jpeg

Dat is een doos van een Dragon M26A1 Pershing, 25 bij 40 bij 6 cm helemaal vol met 1:35 onderdelen en ombouwsets voor M113s … Zonder die hele gietramen:

2970A182-3AAF-40A0-91C0-22E6A94BC8E0.jpeg

Ik denk dat ik alle moeilijk te maken onderdelen wel heb, als ik zo kijk. Na wat uitzoeken heb ik het volgende eruit gehaald:

9641D441-67D5-4E52-A846-BE4A2A44A8CA.jpeg

De rupsbanden zijn van een Academy M113, die ik niet zo heel goed vind (volgens mij zijn de schakels net wat te lang) maar voor dit model zijn ze zeker bruikbaar. Het andere gietraam en de lichte onderdelen vanonder (motorblok, vloer van de motorruimte en brandstoftank) zijn van een Tamiya M113, en in het zakje zitten voornamelijk loopwielen van Italeri (slecht qua detail, maar dat zal amper zichtbaar zijn) en aandrijf- en spanwielen van Tamiya, Academy en AFV Club.
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Lamineren van de zijkanten moet wel goed gebeuren, anders trekt het krom. Ik heb daarom de uitgesneden stukken op 0,5 mm plaat gelijmd en dat dan een nacht laten liggen tussen twee glasplaatjes met wat gewicht erop:

077BEA90-8D88-4DA3-8B87-450845435E65.jpeg

Na droging heb je dan:

E0501664-7F4D-45CA-976F-E771E48840B7.jpeg

Daarna kon ik ze eenvoudig weer uitsnijden door gewoon langs de buitenkant te gaan met een mes:

09378D33-4381-48AB-A0CD-C7524E815CA3.jpeg

Je hebt dan alleen wel dat de plaat waar het opgelijmd is, net ietsje groter wordt dan het eerste onderdeel, met een zichtbare rand als gevolg:

56DC37E9-29C5-402A-BBB2-A6B949C7824E.jpeg

Ik heb daarom de zijkanten (één voor één) in een modelbouwersbankschroef geklemd, met een stukje hout erachter en net iets lager dan het plastic:

735A206D-F196-41C1-9155-FACF75FDF7E0.jpeg

(Voor deze foto heb ik hem even andersom gedraaid zodat het hout en de hoogteverschillen bete te zien zijn.) Dan is het eenvoudig genoeg om met een fijn vijltje (in mijn geval een diamantvijl van Trumpeter) de rand vlak te vijlen met het originele onderdeel:

38056A9C-7FB5-4D49-9256-74AD579F8D33.jpeg

Niet alles in één keer willen doen, maar alleen vijlen waar de bankschroef ook echt klemt! Er net naast gaat ook nog wel, als je een vinger gebruikt om het werkstuk tegen het hout aan te duwen, maar niet vijlen op plekken waar het materiaal meebeweegt, want dan wordt het niet netjes.

Hierna is het alleen nog een kwestie van even schrapen met een mes om het vijlsel weg te halen van de randen.
 
Toch is zon schoenendoos bouwen op deze manier een prima alternatief, het is nu eenmaal een vlak apparaat en op deze manier heb je prima realistische diktes, en met een uitgebreide onderdelendoos kom je dan een heel eind, leuk om te zien in ieder geval
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Inderdaad, hoewel ik toch eigenlijk liever gewoon een paar onderdelen van een M113-bouwdoos gehad had om daar de zaag in te zetten :) Maar ja, losse onderdelen kun je al heel lang niet meer bij de Tamiya-importeur bestellen, dus dan maar op deze manier.

Ondertussen heb ik ook de sponsonbodems en achterwanden gemaakt:

IMG_6547.JPG

Die bodems zijn 0,75 mm plaat dat ik helaas 0,5 mm te smal gesneden had, dus daarom heb ik er 0,5 × 1 mm strip aan één kant aan gelijmd. Dat dit er een beetje bovenuit komt is geen probleem, want in het echt zit er een prominente lasnaad tussen de bodem en de zijkant. De achterkanten zijn 1 mm plaat, want in het echt ook weer 38 mm dik, met de afmetingen genomen uit de romp van AFV Club. Na in elkaar lijmen van de delen van de linkerkant had ik dan dit:

IMG_6549.JPG

Ik heb een klein stukje uit de achterbovenhoek van de onderste zijplaat moeten halen, dan past hij onder de achterplaat en komt naast het smalle deel daarvan uit. De sponsonbodem heb ik trouwens helemaal vlak gemaakt en niet met afbuigende voor- en achterkant, want kijken naar foto’s van echte M113s geeft me de indruk dat de vloer aan de binnenkant vlak is, en niet de bocht volgt die er aan de buitenkant wel in zit. Maar omdat het nogal moeilijk is foto’s hiervan te vinden, ben ik daar niet echt zeker van.

In hoeverre de linkerkant nog in elkaar zat weet ik niet, want dat kun je op de foto bovenaan dit onderwerp niet zien. Voor de rechterkant heb ik alleen de onderste zijplaat, de achterplaat en de bodem aan elkaar gezet. De bovenste zijplaat moet er alleen aan de voorkant aan vast, maar ik moet denk ik een beugeltje van blik of zo maken, dat uit het zicht zal zitten, want om die twee stukken bijna haaks aan elkaar te lijmen zonder dat de achterwand steun geeft … dat gaat denk ik niet lang houden.
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Ik heb vanavond de randen gemaakt waar de ophangingen van de veerarmen en de uiteinden van de torsiestaven onder zitten:

7F3760D4-9308-4B20-8EA6-77974B50DE12.jpeg

Gewoon een stuk 2 mm vierkante plastic staaf en een stuk 1 bij 3,2 mm strip. In het echt was het natuurlijk veel dunner blik, maar voor een model wordt dat veel te fragiel. Ik denk dat ik de voorkant nog wat dunner zal gaan schrapen en/of vijlen, maar dat hangt er vanaf hoeveel er zichtbaar van gaat zijn.

Het zit net niet helemaal van voren om ruimte te hebben voor de boegplaat. Die komt niet aan de zijkanten vast, maar natuurlijk moet het wel de indruk geven dat hij daar wel gezeten heeft. Om dezelfde reden zit het net wat hoger dan de onderkant van de zijplaat: er moet ruimte lijken te zijn voor de vloer (0,8 mm dik op schaal).

Voor de rechterkant heb ik een stukje aluminiumplaat (drukplaat) gesneden, haaks omgezet, dan met secondelijm aan de bovenste zijplaat gezet en daarna aan de bodemplaat. Dan nog wat plasticlijm in de naad om alles nog beter vast te krijgen:

587B12F5-B45F-40E1-A02F-FE6DD7379FBF.jpeg

Van de kant die zichtbaar gaat zijn, ziet het er dan zo uit:

36DBDFAC-C6F8-4BE4-98D1-ABB92AF46898.jpeg
 

Alex van de Wetering

FOC-begeleider
Lid van de TWENOT
Jakko,

Mooi werk! Ik vind het eigenlijk wel leuk dat je niet een kit als basis hebt genomen, maar juist styreen plaat. Op die manier is er voor anderen weer wat te leren hoe je tekeningen overzet op plaat en hoe je de boel netjes strak en gelijk in elkaar zet. Daarnaast is het ook gewoon leuk om iets te bouwen uit spullen die je toch al hebt liggen.

Ik gebruikte in het verleden nog wel eens Pritt om tekeningen op styreen te plakken. Ik denk dat dat iets beter plakt dan houtlijm. Het verwijderen van de tekening kan daarna onder de kraan in de keuken.
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Toch had ik achteraf liever een goedkope (tweedehands?) M113 gekocht om te verzagen :)

Wel een belangrijke tip voor wie ook iets zelf wil bouwen: zorg dat je goed afleest als je iets opmeet … Ik mat de breedte van de AFV Club-romp op en trok dan de dikte van de zijwanden daarvan af om uit te komen op een breedte van 4,1 cm voor de vloer. Na snijden bleek hij nogal smal te zijn …?! Nog eens meten en toen bleek dat ik 4,8 cm aangezien had voor 4,3 cm … Geen ongewone fout, maar ik kon dus de vloerplaat nog eens maken:

D0C3B569-B1CC-47A6-B6A7-D5A3CAFC0206.jpeg

Daarna heb ik aan de voorkant stukjes uit de vloer- en boegplaat gezaagd (niet gesneden) voor de eindoverbrengingen:

F0D0DBEC-3BD0-47DD-84E1-B28378076D29.jpeg

Ik ben heel m’n onderdelendoos doorgegaan op zoek naar de ronde stukken die hier aan de buitenkant overheen moeten, maar helaas kon ik er alleen vinden van een M548, en die zijn hoekig inplaats van rond (want ongepantserd, denk ik) dus die kan ik niet gebruiken. Het wordt dus zelf maken, maar daar heb ik op het moment nog niet zoveel zin in, want het is een rotvorm (en het is vandaag veel te warm op m’n hobbykamer :)).

En toen …

54BB6800-0D78-46FD-A902-F1AB122FEB0A.jpeg

… heb ik de vloerplaat op een stuk polyetheenschuim gelegd en er met een hamer met een bolle kop een (redelijk zachte) klap op gegeven :)

Ik heb de indruk dat de M113 uit elkaar gereten is door een grote springlading die erin gegooid (of wellicht geland) is, want op de foto meen ik de vloer te kunnen zien liggen. Dat sluit een grote begraven lading min of meer uit, want dan was de vloerplaat weggeblazen, maar hier lijken vooral de losse platen die de binnenvloer vormen (boven de torsiestaven) weg te zijn. Een klap met een hamer leek me een goede manier om de klap van de ontploffing na te bootsen. Neem hiervoor geen hamer met scherpe kanten, zoals een klauwhamer, want dan zie je de afdruk daarvan in het plastic!
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
De eindoverbrenging zit denk ik wel in het zicht, maar gelukkig had ik daar nog de deksels van, uit een YPR van AFV Club — daar zit namelijk een setje bij voor de YPR maar ook voor de M548 omdat er een gietraam daarvan in de doos zit. Die blijven dus gewoon over voor bijvoorbeeld een model als dit. Dat zijn deze onderdelen:

D5856253-38DD-41F2-B55D-65F43EAAFFFC.jpeg

Zoals je kunt zien zit er wel een dik stuk aan de binnenkant, waarmee ze op hun plek passen in een gat in de romp van de M548. Dat moet er natuurlijk af, want het zit nogal in de weg op de vlakke platen die ik heb gemaakt (een geschikt gat maken in die platen is veel te ingewikkeld, zéker nadat ik ze al in elkaar gelijmd had — maar anders had ik dat ook niet gedaan). Dat is niet moeilijk met een modelbouwzaag:

7774697B-CE30-42F2-B63E-6C49E5F0E018.jpeg

Je moet niet in één keer door het materiaal heen willen, maar rondom van elke kant inzagen tot je bij het midden komt. Probeer je namelijk van de ene kant naar de andere te gaan, dan is de kans groot dat je schuin gaat en teveel of te weinig weghaalt. Te weinig is natuurlijk bij te werken met een vijl, bij teveel heb je een groter probleem :)

Na zagen heb je dan zoiets over:

873327FD-1F02-4D01-8C2A-4895F1579A88.jpeg

De achterkant moet nog even een beetje beter vlak gevijld worden. Ik heb het binnenstuk niet weggegooid, maar ga dat gebruiken om de binnenkant na te maken. Het is daar wel te dik voor, maar dat zien we dan wel weer.

Maar hoe krijg je dit dan netjes uitgelijnd op je model? Ik ben begonnen door de onderdelen op de romp van AFV Club te leggen:

7CAF9C9A-F5C4-46CC-BECE-C6F916221F9E.jpeg

Op die manier kon ik aftekenen waar de vloer- en neusplaten uitkomen bij de rand van de behuizing. Door ook op de vloer van m’n model af te tekenen waar dat is (op de neus hoeft niet) had ik drie punten, en dat is genoeg om ze goed uit te lijnen: gewoon de behuizing tegen het streepje op de zijkant van de romp leggen en dan draaien tot de juiste punten bij de vloer- en neusplaat uitkwamen. Dan alleen nog maar een beetje lijm ertussen, en klaar. Het ziet er dan zo uit:

B92C0B97-432E-4023-9812-C5C221C04C46.jpeg

Het aandrijfwiel is van Tamiya, en het verbaasde me een beetje dat dat gewoon past in de AFV Club-onderdelen. Ik had ook nog aandrijfwielen van een AFV Club M548, maar die zijn groter en zien er minder goed uit dan die van Tamiya. (Ze waren in een andere kleur plastic, dus van een ander model, maar waarom ik die daar niet op gebruikt heb weet ik niet meer. Als ik naar dat model kijk lijken er wel aandrijfwielen van Tamiya op te zitten.)
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Aan de binnenkant van de romp heb ik de afgezaagde delen gelijmd, uitgelijnd met die aan de buitenkant. Omdat er een groot gat in zit, moest ik dat zien te dichten, waarvoor ik 1:72 wielen van een Panzer IV van Hasegawa gebruikt heb. Om die te laten passen moest ik het gat eerst wel een beetje ruimer maken, en dat was niet zo’n makkelijk klusje met het onderdeel al aan de romp gelijmd, maar goed.

Dat gedaan heb ik een stukje plastic plaat met een hap eruit, van de juiste hoek voor de voorkant van de romp, tussen de twee kanten van de eindoverbrenging gestoken. Ik kon dan eenvoudig de ronding van de buitenkant van de overbrenging aftekenen, het plastic er weer vantussen halen en grof op maat snijden. Na het er weer tussen te doen heb ik het bijgevijld tot het net iets groter dan de overbrenging was.

A54A3A0A-699E-497F-9C7C-B45A749A98D5.jpeg

Dat heb ik vier keer gedaan, twee per kant: eentje om tussen de twee kanten van de eindoverbrenging te lijmen en eentje voor op de boegplaat. Ik heb wel een nieuwe boegplaat moeten maken, want de vorige was scheef: aan de ene was hij 15 mm hoog, aan de andere 16,5, en die eerste is veel te weinig. Voordat ik de happen eruit haalde, heb ik twee van de ronde stukken eraan gelijmd:

81F7552F-6140-439A-ACBC-FE82BBDB7A63.jpeg

Met de lijm droog kon ik dan de hap eruithalen, wederom met een zaag om het dan netter af te werken met een scherp mes. Daarna heb ik de boegplaat aan de bodemplaat gelijmd:

2137ED6A-1C8C-4394-878F-2DCFE70FB8EE.jpeg

Dan nog een stuk strip van de juiste breedte rond buigen en op z’n plek zetten:

523031B0-2CDF-4FFA-B01B-A4B644486369.jpeg

Ik heb hiervoor de happen uit de platen ietsje vergroot aan de boven- en onderkant, en die kanten afgeschuind, zodat de strip klemzit tussen de bodem- en neusplaat. Dit zal hem beter op z’n plek houden en voorkomen dat de uiteinden wegbuigen voor- of nadat de lijm droogt. Wanneer die eenmaal droog is, zal ik de strip bijsnijden, want dat is veel makkelijker dan dat te doen vóórdat je dit soort onderdelen aanbrengt.
 

Jakko Westerbeke

Forumbeheerder
Lid van de TWENOT
Verder met de vloer, die me wat hoofdbrekens kostte. Er zitten namelijk verstevigingsribben opgelast, en daar zijn happen uit aan de onderkant. Ik probeerde die eerst in plastic strip te vijlen, maar dat werd niks: moeilijk om ze allemaal even groot te maken, de happen werden niet symmetrisch, en het was nogal veel werk. Nadat ik het hier met m’n vader over had, om te zien of die een betere manier wist, ging hij naar z’n draaibank en maakte dit voor me:

DF251F7A-329F-4794-BCAD-B9FC4B8DE04B.jpeg

Het kleine dingetje rechts is een afgedraaid onderdeel van expositiemateriaal, waar de sleuf al in zat. In het grote stuk is een gat geboord zodat het andere deel erin past, en de rest is een stuk aluminium met een (hier onzichtbaar) afstandsplaatje ertussen.

Hier kon ik dan dus de strip tussen steken, zodat hij in de sleuf zit en tegen het aluminium aanligt:

2BDBD226-474E-454C-9E2B-404A60BD0ABF.jpeg

Door af te tekenen waar de middelpunten van de happen moesten komen en een streepje op het aluminium te zetten kon ik alles uitlijnen. Achteraf gezien was het beter geweest die streepjes ernaast te zetten, want dan zou de kop van de pons niet in de weg gezeten hebben. Maar goed …

Na vier keer had ik dan dus een strip die er goed genoeg uitziet:

513213E6-5A13-4831-B240-F464C1D23462.jpeg

Dan nog maar vier erbij en vastplakken aan de vloer:

D294BFC7-58DF-4946-858C-2741C14ADFB8.jpeg

Er moet in het midden ook nog een langsrib, maar die moet er bij de echte ontplofte M113 bijna wel helemaal uitgerukt zijn, gezien dat de torsiestaven er doorheen lopen. Ik weet alleen niet hoe, want ik her nog geen foto’s gevonden waar hij op te zien is :(
 
Bovenaan